عیسی خاتمی

عیسی خاتمی

پنجمین همایش بین المللی موزه علوم و فناوری 26 و 27 آبان ماه 1394 با عنوان  "جامعه پایدار و جایگاه موزه ها در ترویج علم سبز " برگزار میگردد.

محورهای همایش

        کسترش علم و فناوری و سرنوشت محیط زیست

        موزه ها و نقش آنها در جلب توجه افکار عمومی به چالش های محیط زیست

        شیوه های آموزش محیط زیست در موزه ها

        موزه ها و گسترش فرهنگ حفظ محیط زیست

        نقش سیاست گذاری های کلان علمی، پژوهشی و آموزشی در حمایت از محیط زیست

مهمان های ویژه پنجمین همایش سالانه موزه علوم و فناوری

دکتر آندریانس گاندل وین (قائم مقام مدیر نمایشگاه ها و مجموعه های موزه مونیخ آلمان)

دکتر الهام بهشتی (دکتری علوم کامپیوتر (IT در موزه و  پژوهشگر موزه علوم و صنعت شیکاگو

از تمامی صاحب ­نظران و علاقه­ مندان دعوت می ­شود، مقاله های خود را تا پایان مهر ماه  از طریق وب گاه رسمی همایش به نشانیwww.irstm.ir ارسال کنند.

جهت ثبت نام و کسب اطلاعات بیشتر به وب گاه رسمی همایش به آدرس www.irstm.ir  و یا شماره تلفن 88914883 تماس حاصل فرمایید.

زمان : 26  و 27 آبان ماه 1394

مکان: سالن اجتماعات موزه ملی ایران

یکشنبه, 03 آبان 1394 19:44

تعريف موزه و انواع آن

تعريف موزه و انواع آن: 

ريشه واژه موزه از لغت يوناني (موزين) به معناي مقر زندگي موزه الهه هنر و صنايع در اساطير يونان باستان اقتباس شده است و در زبان انگليسي ميوزيوم (museum ) و در زبان فرانسه موزه را به خود گرفته است. در حوالي 1290 ه.ق تلفظ فرانسه موزه به زبان فارسي راه يافت. پيشينه آن باز مي گردد به سفرهاي ناصرالدين شاه قاجار به اروپا و ديدن موزه هاي آن ديار و تصميم او به ايجاد مشابه آن در ارگ سلطنتي تهران و انتخاب نام موزه براي آن .

شوراي بين المللي موزه ها :

ايكوم شوراي بين المللي موزه  وابسته به سازمان فرهنگي ،علمي و تربيتي سازمان ملل متحد يونسكو در بند 3 و 4 اساسنامه خود كه جامع ترين تعريف موزه است:

موزه موسسه اي است دائمي وبدون هدف مادي كه درهاي آن به روي همگان گشوده است و در خدمت جامعه و پيشرفت آن فعاليت مي كند.

هدف موزه ها تحقيق در آثار و شواهد بر جاي مانده انسان و محيط زيست او ،گردآوري، حفظ و بهره وري معنوي و ايجاد ارتباط بين اين آثار، بويژه به نمايش گذاردن آنها به منظور بررسي و بهره وري معنوي است.

علاوه بر اين ايكوم موارد مشروحه زير را نيز مشمول تعريف ياد شده تشخيص مي دهد:

1)      موسسات حفظ و نگهداري و تالارهاي نمايشي كه پيوسته به وسيله كتابخانه ها و مراكز بايگاني نگهداري و تامين مي شوند.

2)      اماكن و آثار باستاني، طبيعي ،مردم شناسي و تاريخي كه به علت فعاليت در زمينه هاي گردآوري، حفظ و نگهداري و نمايش آثار باستاني داراي اهميت مي باشند.

3)      موسساتي از قبيل باغهاي حيوان شناسي و گياه شناسي و نمايشگاه جانوران زميني و موجودات آبزي و ... كه نمايشگر نمونه هاي موجودات زنده مي باشند.

4)      ذخاير طبيعي

5)      مراكز علمي و نمايشگاههاي فضايي

 

انواع موزه :

1)      موزه  ملي :  

   موزه اي است به مثابه خانه تاريخي ملت ايران و منحصر به فرد در كشور با اشياء و آثاري متنوع كه در   fرگيرنده نمونه همه جلوه هاي فرهنگي ايران زمين است و بيانگر مشتركات ملي است . اين موزه درپايتخت كشور قرار دارد وبا زيربناي بيش از 20000 متر مربع احداث مي گردد . 

2)      موزه محلي :

موزه محلي به موزه اي اطلاقمي شود كه محتواي آن واكثرمخاطبان آنيك محله (شهر ،روستا ،شهرستان و ) رادر بر مي گيرد . اين موزه ها در مقياس كوچك واكثرا"با زيربناي تقريبي كمتر از 5000 متر مربع مي باشند. الويت اجرايي در ايجاد و راه اندازي اين موزه هاتغيير كاربري ساختمانهاي با ارزش محله ( شهر ،شهرستان و ... ) به موزه است.

3)      موزه استاني :

موزه استاني به موزه هايي اطلاق مي شود كه مخاطبان و محتواي آن محدود به مرزهاي استاني مي باشد و يك استان را به لحاظ مردم شناسي ، باستان شناسي و هنر و ... در بر مي گيرد . اين موزه ها با زيربناي تقريبي 5000 تا 12000 متر مربع است .

4)      موزه منطقه اي :

موزه منطقه اي به موزه اي اطلاق مي شود كه مخاطبان و محتواي آن فراتر از مرزهاي استاني است و يك منطقه فرهنگي به لحاظ مردم شناسي ،باستان شناسي ،هنر و .. را در بر دارد . اين موزه ها در مقياس بزرگ و زير بناي بين 12000 تا 20000 متر مربع مي باشند .

5)      سايت موزه ها :

سايت موزه ها محوطه هاي باستاني و سايت ها را در برمي گيرند كه فصول مختلف كاوشهاي باستان شناسي را طي كرده اند و مورد بازديد كارشناسن ،متخصصان و توريست هاي داخلي و خارجي قرار مي گيرند .

6)      اكوموزه ها :

اكو موزه ها به سايت هاومحوطه هاي طبيعي زنده اطلاق مي شود كه طي آن ماهيت و هويت بارز و زنده يك منطقه را به نمايش مي گذارد وجوامع محلي از طريق آن ميراث فرهنگي يا طبيعي خود را به منظور دستيابي به توسعه پايدار ،معرفي ،تفسير ،مديريت و حفاظت مي كنند .

      7)      موزه هاي تخصصي :

موزه اي است كه در نقاط مختلف كشورايجادمي شود و مجموعه اموال آن به يك يا دو مقوله بهم وابسته يا مكمل هم از دستاوردهاي فرهنگي تاريخي ايران يا منطقه فرهنگي اختصاص دارد . مانند موزه فرش تهران يا موزه سكه .

8)      موزه شخصي :

موزه اي است كه توسط اشخاص حقيقي و حقوقي با كسب مجوز از سازمان و به هزينه آنها و بر طبق ضوابط مصوبسازمان و اساس نامه مربوطه در نقاط مختلف كشور ايجاد خواهد شد.

9)كاخ موزه :

موزه اي است با بنايي كه داراي ارزش فرهنگي ،تاريخي است و به كاخ يا قصر مشهور است . اموالي كه در آن نگهداري مي شود به كاخ و شخصيت هاي درباري مربوط اختصاص دارد . مانند كاخ گلستان تهران يا كاخ سعدآباد  

 

هدف هاي اصلي ايكوم :   

 

1) حمايت از موزه ها و سازمان موزه ها ،تاسيس ،تصويب و حمايت از حرفه موزه داري   

 

2) برقراري همكاري و كمك متقابل و اعضاي حرفه موزه داري در كشورهاي مختلف   

 

3) تاكيد بر اهميت نقش موزه ها و حرفه موزه داري هر جامعه به منظور گسترش سطح شناخت و ارتقاي ميزان درك بيشتر مردم از فرهنگ خود 

 

 ۞ شرح وظایف مصوب اداره کل موزه ها  


سازمان میراث فرهنگی کشور، به استناد قانون مصوب دهم بهمن ماه 1364 شکل گرفت و سرانجام فعالیت خود را به طور رسمی و مستقل از فروردین ماه سال 1366، به منظور فراهم آوردن موجبات پیشرفت و حفظ و شناساندن میراث کهن و تمدن باستانی کشور آغاز کرد و برای رسیدن به این هدف، زمینه های پژوهش، نظارت، حفظ و احیاء و معرفی را به عنوان وظایف اصلی خویش مورد توجه قرار داد. در تشکیلات جدید سازمان میراث فرهنگی کشور، با ایجاد مدیریت موزه ها و نمایشگاه ها که به کار نظارت و برنامه ریزی در موزه های کشور می پردازد، اداره کل موزه ها با عنوان اداره کل موزه های تهران، زیر نظر معاونت اجرایی سازمان به انجام وظیفه در مسطح موزه های تابع خود در پایتخت مشغول شد. با تأسیس اداره کل و فرهنگ عامه، در سال 1325، در اداره کل هنرهای زیبا، مدیریت موزه های کشور متمرکز شد و در بدو تأسیس، موزه مردم شناسی تهران «کاخ ابیض» و موزه هنرهای ملی را در برگرفت. به دنبال آن، در سال 1338، موزه هنرهای تزئینی، موزه آبادان و موزه قزوین تاسیس شدند. دیری نپایید که این اداره عنوان اداره کل موزه ها و فرهنگ عامه را به خود گرفت. در سال 1343، پس از تأسیس وزارت فرهنگ و هنر، بخش فرهنگ عامه از آن جدا شد و بخش بناهای تاریخی اداره کل باستانشناسی بدان پیوست و« اداره کل موزه­ها و حفظ بناهای تاریخی» نامیده شد.

در سال 1325، گسترش حجم برنامه ها، تغییرات وسیعی را در سازمان اداره کل موزه ها و حفظ بناهای تاریخی ایجاب کرد، اداره کل موزه ها از اداره حفظ بناهای تاریخی جدا شود و به طور مستقل با عنوان «اداره کل موزه­ها» به فعالیت بپردازد و نیز به عضویت شورای بین المللی موزه ها (ایکوم) = (Icom) در آمد. پس از انقلاب اسلامی تا اواخر 1358، همزمان با ادغام وزارت فرهنگ و هنر و وزارت فرهنگ و آموزش عالی، موزه کاخ مرمر، موزه فرش ایران، موزه رضا عباسی، موزه آبگینه، و سفالینه های ایران (فرهنگسرای نوبهار)، موزه هنرهای معاصر، موزه نگارستان، مجموعه فرهنگسرای نیاوران و مجموعه فرهنگی آزادی و موزه هنرهای تزئینی ایران، موزه مردم شناسی، موزه صبا و موزه هنرهای ملی و حدود 20 موزه در شهرستانها زیر پوشش اداره کل موزه ها قرار گرفت. از نیمه اول سال 1359، کاخهای سعدآباد و نیاوران نیز، به منظور تبدیل به کاخ  موزه، به این اداره کل واگذار شد. در نیمه دوم سال 1360، اداره کل موزه ها و موزه های تابعه آن به استثنای موزه مردم شناسی تهران، کاخ رامسر و کاخ استانداری زاهدان زیر پوشش وزارت ارشاد اسلامی قرار گرفت و در سال 1364 موزه هنرهای معاصر، مجموعه فرهنگی آزادی، فرهنگسرای نیاوران، مجموعه فرهنگسرای نوبهار و موزه صبا به معاونت هنری وزارت ارشاد اسلامی منتقل شدند. در طول این مدت، علاوه بر تامین نیروی متخصص، برای موزه شهرستانها و همکاری در زمینه آموزش و انتشارات، صورت برداری و قیمت گذاری کلیه اموال کاخ های سعدآباد و نیاوران، تبدیل چهار کاخ به کاخ- موزه، تامین نیروی انسانی و همکاری همه جانبه در تشکیل موزه نظامی نیز، از جمله فعالیتهای اداره موزه بوده است. در سال 1361، مجموعه فرهنگی سعدآباد و نیاوران از اداره کل موزه ها جدا شد و به نام اداره کل کاخ­ها شروع به فعالیت نمود.

در سال 1374 با انتقال مدیریت برنامه ریزی و اجرا به محل اداره کل موزه ها در خیابان لارستان و ادغام عملی آن در اداره کل موزه های سابق عملاً به عمر مدیریت موزه ها و نمایشگاه ها پایان داده شد و کمانی السابق اداره کل موزه ها وظایف هر دو مدیریت را عهده دار گردید. از اقدامات جالب در حوزه ریاست اداره کل در سال 1352) بعد از مصر به هند مسئله  موزه های سیار را طرح و توسط کارشناسان و موزه داران آن زمان در دستور کار قرار داد که در مدت زمان کوتاهی از طرح و ایده و برنامه ریزی به مرحله اجرا در آمد و در آبان سال 1352 نخستین موزه سیار به مناسبت جشنهای فرهنگ و هنر که هر ساله در آبان ماه برگزار می شد  در شهر ورامین به مدت یک هفته و پس از آن در شهرهای خمین و گلپایگان اجرا گردید.

تشکیل سه حوزه (فنی – اموال- نظارت و برنامه­ریزی):

قبل از انقلاب اسلامی اداره کل به تنهایی کار می کرد و متشکل از معاون ادری مالی و معاون فنی و بخش پژوهش ، مدیریت امور اداری و اداره آموزش و انتشارات و اداره عتیقات (اداره اموال) بود.تشکیلات فعلی اداره کل موزه ها که مشتمل بر سه حوزه:

1- اداره فنی

2- اداره اموال فرهنگی

3- اداره نظات و برنامه ریزی است به تدریج به وجود آمد.

تدریجاً با گذر زمان مجله موزه ها که به عنوان ارگان انتشاراتی این اداره کل از دیرباز فعالیت می کرده است زیر نظر معاونت فنی قرار گرفت و متدرجاً ماهیت و اهداف و وظایف آن تغییر شکل داد.

 شرح وظایف مصوب اداره کل موزه ها

1- سیاستگذاری و تایید برنامه کلان موزه ها با رعایت ضوابط و اهداف سازمان و ابلاغ برنامه های مصوب جهت اجرا و نظارت بر حسن اجرای آن.

2- تهیه و تدوین استانداردها از جمله چیدمان آثار راهنمایی مراجعان، نورپردازی، ویترین آرایی  و بازدید از موزه ها با توجه به ضوابط و مقررات علمی مورد عمل در کشورهای مختلف و با عنایت به سیاست فرهنگی سازمان و نظارت بر حسن اجرایی آن.

3- تهیه و تدوین دستورالعمل اجرایی بهره گیری از آثار فرهنگی، تاریخی و هنری منقول موجود در موزه ها در سایر اماکن در چارچوب خط مشی و آیین نامه های ابلاغی معاونت متبوع و نظارت بر اجرای آن.

4- ایجاد بانک اطلاعات آماری بازدیدکنندگان از موزه ها و ارائه گزارش آماری تحلیلی به واحدهای ذیربط به منظور برنامه ریزی و توسعه موزه داری در چارچوب نظام آماری سازمان.

5- فراهم آوردن زمینه های لازم برای انجام پروژه های پژوهشی و مرمتی مشترک موزه های تابعه با دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی و موزه های مختلف دنیا.

6- ایجاد ارتباط با موزه های دنیا از طریق کمیته بین المللی موزه ها (ایکوم) به منظور تبادل اطلاعات برای اخذ راهکارهای مناسب جهت ارتقای فعالیت موزه ها و نیز توسعه گردشگری.

7- انجام تکالیف موضوعی مرتبط با کنواسیون 1970 و 1972 یونسکو در زمینه استرداد اموال فرهنگی با هماهنگی معاونت امور بین الملل، حقوقی و مجلس.

8- نظارت بر حسن عملکرد موزه ها، باغ موزه ها و امنای اموال فرهنگی- تاریخی و هنری در سطح کشور.

9- نظارت بر حسن اجرای مصوبات شورای مرکزی آثار منقول و شوراهای آثار منقول منطقه ای

10- همکاری با معاونت امور بین الملل، حقوقی و مجلس در خصوص پیگیری موارد مسروقه اموال فرهنگی- تاریخیی و هنری منقول سازمان.

11- همکاری با پژوهشکده باستان شناسی به منظور تدوین برنامه ها 

 

 

 موزه یا گنجینه:

ریشه واژه  موزه  از لغت نامه یونانی « موزین » ( mosusem ) به معنای مقر زندگی موز(Mouse) الهه هنر و صنایع در اساطیر یونان باستان اقتباس شد.  

کلمه موزه در سال 1290 وارد زبان فارسی شد – تاریخچه آن بر می گردد به سفرهای ناصرالدین شاه به خارج  و تصمیم او به ایجاد مشابه آن در ارگ سلطنتی (کاخ گلستان) قرار دارد.

شورای بین المللی موزه ها ایکوم  وابسته به سازمان فرهنگی ، علمی و تربیتی سازمان ملل یونسکو می باشد.

هدف موزه تحقیق در آثار و شواهد برجای مانده انسان و محیط زیست او و گرد آوری و حفظ و بهره وری معنوی و ایجاد ارتباط بین آنها و نمایش گزاردن و به منظور بررسی و بهره وری معنوی می باشد. 

 

 

 تاریخچه موزه : 

1. دوران نو سنگی : انسان مجموعه ای از صدف ، گوش ماهی ، سنگ ریزه ، واستخوان جانوران را گرد آوری می کرده به عنوان تزیینات مورد استفاده قرار می داد.

2. عهد باستان : اشیاء گرانبها و نفیس که جنبه نظری داشتند و بر برآوردن نیازها در درون زیارتگاهها یا معابد گردآوری می کردند. در جوامع امروزی هم این گرایش همگانی به گردآوری نمایانگر نهادینه شدن موزه آن عهد است. 

3. پایان سده چهارم و آغاز سده سوم  پیش از میلاد : مصر پایگاه فرهنگ یونان بود بطلمیوس در کنار کاخ مسکونی خود در شهر اسکندریه جایی را به نام موزه که مشتمل بر یک دانشگاه،کتابخانه، آزمایشگاه، رصدخانه و باغ گیاهان و جانوران بود تأسیس کرد . 

4. یونان : مردم یونان اشیاء گران قیمت را جمع آوری نمی کردند ولی موقعیت دیدن آنها را در پرستشگاه ها داشتند 

5. رم : سرداران رمی غنایمی که از جنگ به دست می آوردند را در پارکها و حمامها به نمایش می گذاشتند.  

 

6. قرون وسطی : (500 تا 1450 م) در غرب به علت نبودن فقدان نظام بانکی صحیحی ثروتمند بودن با مالکیت اشیاء گرانقیمت همراه بود. 

7. رنسانس : (14 تا 16 م) صاحبان اشیاء دیگر به مجموعه خود به چشم سرمایه نگاه نمی کردند بلکه به جنبه فرهنگی و هنری آن نیز پی بردند و واژه موزه  از همین دوران متداول شد. 

 

 

نخستين موزه ها :  

 

 

1- برمبنای یک مجموعه خصوصی بود که در سال 1683 در شهر آکسفورد انگلستان گشایش یافت . 

2- در سال 1750 م در کاخ لوکزامبورگ پاریس بخشی از مجموعه سلطنتی در معرض دید عموم قررا گرفت و در نخستین سال انقلاب کبیر فرانسه موزه هنری لوور تأسیس شد. 

می توانیم سده های  19 و 20 م را سده های استقبال مردم از موزه ها بدانیم و کاربردی نمودن موزه ها پس از جنگ جهانی دوم بین سالهای 1339 و  تا 1945 اتفاق افتاد. 

 

 

 تاریخچه موزه در ایران :  

1- موزه همایونی : نهادینه شدن موزه در ایران با آغار کار و تأسیس کاخ موزه ناصرالدین شاه در سال 1291 تا 1293 در کاخ گلستان (ارگ سلطنتی ) بود.  امروزه نمی توانیم موزه همایونی را در طبقه بندی موزه ها قراردهیم تنها می توان گفت که اشیاء به عنوان هنر های تزئینی گردآوری و تنظیم شده بودند ودر زمان ناصرالدین شاه بعلت سرقتی که از آن شده بود جواهرات سلطنتی به مخزنهای زیر زمین و سپس موزه جواهرات در بانک مرکزی منتقل گردید. 

2- موزه ملی : وزارت صنایع و معارف در سال 1295 موزه ملی را تأسیس کرد. این موزه ابتدا در اتاقهای مدرسه دارالفنون بود بانی این موزه آقای مرتضی قلی خان ممتازالملک بود بعد از مدتی این مجموعه از دارالفنون به عمارت مسعودیه و بعد از تأسیس موزه ایران باستان به این موزه که شامل 280 شیء بود منتقل شد. 

3- موزه دانشکده افسریه : در سال 1302 به منظور اسلحه شناسی و تاریخچه سلاح به دانشجویان دانشکده افسری در تهران تأسیس شد هسته مرکزی موزه را مجموعه سلاحهای ناصرالدین شاه قاجار در موزه همایونی را تشکیل می داد و تعدادی از سلاحهای اهدائی سران کشورها به شاهان قاجار نیز در این موزه قرار داشت.  پس از انقلاب این موزه به مجموعه سعد آباد منتقل شد و یادبودهایی از دفاع مقدس در آن منظور شد و به موزه نظامی تغییر نام یافت . 

4- موزه هنر و صنایع : در سال 1309 شادروان حسین طاهرزاده بهزاد هنرستان صنایع قدیم را تأسیس کرد آثار هنرمندان زمان استادان و دانشجویان هنرستا بخشی از این موزه بود در حال حاضردر عمارت نگارستان و به نام موزه هنرهای ملی زیر نظر موزه ملی ایران قرارد دارد و آثار هنرمندان در زمینه هنرهای سنتی در معرض نمایش قرار می گیرد. 

5- موزه مردم شناسی تهران  : در سال 1312  تأسیس شد و در آغاز دایره انسان شناسی نامیده شد و سپس به بنگاه انسان شناسی و سرانجام به موزه مردم شناسی تغییرنام  یافت.  این موزه با مجموعه ای از اشیاء که از مساجد و تکایا و هدایای مردم بود کار خود را آغاز کرد و در سال 1347 به کاخ ابیض در کاخ گلستان منتقل و زیر نظر اداره ی کل موزه ها قرار گرفت. 

 

 

          أ‌-   موزه های که باعث نهادینه شدن در ایران شدند :

                  (موزه همایونی – موزه ملی – موزه دانکشده افسری – موزه هنر و صنایع موزه مردم شناسی تهران)

         ب‌-   موزه بقاء متبرکه (موزه امام رضا ، موزه شاهچراغ)

         ت‌-   موزه ایران باستان

         ث‌-   موزه های باستان شناسی و هنر

         ج‌-   موزه تاریخ طبیعی و تاریخ علوم 

  

نخستین موزه بقای متبرکه موزه آستان قدس رضوی در 1314 بود و بعد از آن موزه حضرت معصومه در قم است مجموعه هر دو موزه بر مبنای موقوفات و نذورات می باشد که مهمترین آنها نسخه های دست نویس قرآن مجید است. 

موزه آستان قدس رضوی شامل قسمتهای زیر می باشد : 

1- موزه قرآن    2- کتابخانه    3- موزه اصلی  

 

 

قدیمی ترین وقفنامه به آستان قدس رضوی وقفنامه ابن سیمجور امیر خراسان به سال 363 ه ق می باشد موزه هایی که زیر نظر آستان قدس رضوی اداره می شوند : 

1- کاخ موزه ملک آباد در مشهد 

2- موزه موقوفه ی حاج حسین آقا ملک در تهران  

موزه هایی که در محوطه ی آستان قدی رضوی قرارد ارند : 

1- موزه آستان قدس رضوی  

2- موزه ی قرآن 

3- موزه تمبر 

4- موزه فرش  

5- موزه تاریخ مشهد  

6- موزه هدایای رهبری 

 

 

 

موزه ایران باستان :  

بعد از اینکه  نظر مظفرالدین شاه در سال 1278 اجازه حفاری در ایران را به مدت شصت سال به دولت فرانسه  واگذار کرد در سال 1309 مجلس ملی وقت بعد از 30 سال این قانون را لغو کرد و تصمیم گرفته شد که آثار بین دو کشور تقسیم شود بر اساس این قانون ده شیئ نخبه با آثار سیمین و زرین و معماری برای ایران و بقیه آثار طی تشریفات باستان شناسی بین دو کشور تقسیم شود. براساس این قانون مکانی برای نگهداری آثار احساس شد که پایه ریزی نخستین موزه علمی ایران ریخته شد مهندس و طراح آن موزه اندره گدار فرانسوی بود کار ساختمانی موزه در سال 1312 با معماری حاج عباسقلی خان معمار باشی آغاز و در سال 1315 پایان یافت ورودی این ساختمان با الهام از ایوان بلند ساسانی در تیسفون می باشد این موزه شامل بخشهای نمایشگاهی و پژوهشی می باشد. نحوه ی چیدن آثار در بخش نمایشگاهی موزه به صورت تقدم تاریخی( کرنولوژی ) است. 

 

 

طبقه همکف موزه متعلق به دوران نوسنگی تا پایان ساسانی می باشد و طبقه ی فوقانی آن اسلامی با قدیمی ترین نسخ قرآن که به خط کوفی روی پوست آهو در سده های 3 و 4 هجری قمری آغاز می شود. 

 

با شروع جنگ تحمیلی ایران موزه ایران باستان تعطیل و در سال 1366 با نام موزه ملی بازگشایی شد. 

موزه های تحت پوشش موزه ی ملی (ایران باستان) :  

1- موزه ی هنرهای ملی (هنر و صنایع) 

2- رضا عباسی  

3- موزه فرش    

4- موزه سفالینه وآبگینه  

موزه های محوطه های باستانی به دنبال تأسیس موزه ایران باستان آغاز به کار کردند که شامل :  

 

 

1- موزه تخت جمشید(1309)   

2- موزه محوطه ی شوش(1345)   

3- موزه محوطه هفت تپه(1349 – 1352) 

تأسیس اداره کل موزه ها توسط اداره کل هنرهای زیبا وابسته به وزارت فرهنگ در سال 1352 تأسیس شد و سرپرستی موارد زیر را برعهده داشت : 

1- موزه مردم شناسی تهران در کاخ ابیض  

2- موزه هنرهای ملی  

3- موزه های قزوین  

4- موزه های آبادان  

 

 

مهمترین اقدام اداره کل موزه ها تأسیس موزه هنرهای تزئینی در سال 1340 بود . 

 

 

موزه هایی که تحت بنیاد فرح قرار داشتند :  

1- موزه هنر های معاصر  2- موزه فرش  3- موزه رضا عباسی  4- موزه آبگینه و سفالینه  5- موزه نگارستان  

 

 

دانشگاه تهران در آغاز کار دانشکده های  خود اقدام به تأسیس چندین موزه نمود: 

 

 

 1- موزه تاریخ طبیعی دکتر فاطمی 1338   2- موزه جانور شناسی دانشکده کشاورزی کرج 1307  3- موزه گیاهان دارویی و سنتی دانشکده دارو سازی 1370   4- موزه شادروان حسین مقدم استاد دانشکده هنرهای زیبا  

 

 

در دانشگاههای دیگر نیز موزه هایی تأسیس شد که شامل : 

1- موزه تاریخ طبیعی دانشگاه شیراز 1353   

2- موزه علوم و تکنولوژی دانشگاه شیراز 1366    

3- موزه تاریخ طبیعی دانشگاه اصفهان 1367  

 

4- موزه تاریخ طبیعی دانشگاه بوعلی سینا در همدان  

 

موزه های استانی که بیشتر آنها بصورت عمومی می باشد بدنبال تأسیس موزه ایران باستان آغاز به کار کردند که ترتیب تأسیس موزه های استانی به شرح زیر می باشد : 

 

 

1. موزه پارس در ساختمان کریم خانی شیراز 1315 

2. موزه چهل ستون اصفهان  1316

3. موزه چهل ستون قزوین 338

4. موزه تبریز 1339

5. موزه گرگان 1343

6. موزه ارومیه 1346


 

موزه گرگان :  

تنها گنجینه ( موزه)گرگان در حال حاضر با 400 قطعه شیء باستانی میراث کهن و گرانبهای فرهنگی و تاریخی پیشینیان این مرزبوم(گلستان) را در معرض دید عموم قرار داده است. موزه گرگان در اردیبهشت ماه 1343 با 152 قلم شیء باستانی د رکاخ سلطنتی واقع در پارک شهر فعلی گرگان گشایش یافت و تا سال  1361 نیزدر این مکان دایر بود . 

 

 

ساختمان فعلی موزه گرگان در حیاطی به وسعت 1200 متر مربع جنب امامزاده عبدالله شهر گرگان قرار دارد. این مکان در سال 1355 به عنوان گنجینه سنگ مزار گشایش یافت و در بهمن 1367 با افزودن اشیاء باستان شناسی و مردم شناسی بصورت گنجینه منطقه ای در آمد گنجینه فعلی گرگان در سه طبقه شامل: بخش سنگ نوشته ها، اشیاء اهدایی، بخش مردم شناسی است . در خزانه گنجینه گرگان بالغ بر 7000 قلم شیء و آثار قدیمی نگهداری می شود که این اشیاء از حفاری های علمی بدست آمده یا اهدایی های افراد یا هنرهای دستی مناطق مختلف استان می باشد. 

 

 

در بخش سنگ نوشته ها که در دورتا دور حیاط آن قرار دارد سنگ مزارهایی از قرن هشتم تا دوازدهم هجری قمری موجود است. 

حیاط این موزه دارای سه رواق است که برای نصب سنگ مزارها طراحی شده است عمده ترین سنگ مزارها از نوع گهواره ای ایستا یا محرابی که بر روی بسیاری از آنها آیاتی از قرآن، صلوات ، احادیث ، اشعار، و نام متوفی و تاریخ فوت حک شده است . برخی از این نوع سنگ مزارها هنوز در برخی از روستاهای استان گلستان مانند زیارت گرگان و آق امام بندر ترکمن وجود دارد و نمونه ای از آنها  به این موزه منتقل شده است .

 

بخش دیگر بخش باستان شناسی است که در این بخش نیز اشیائی نگهداری می شود که از پیشینیان به جا مانده و جلوه ای از زندگی آنان را در غالب ظرفی زیبا با دیگر آثار نمایان کرده است د راین بخش آثاری وجود دارد که برای رفع نیازهای روزمره توسط گذشتگان بوجود آمده است این آثار در غالب های پیش از تاریخ، تاریخی و اسلامی عرضه شده  و هر یک بخشی از تاریخ 7000 ساله این استان را حکایت می کند. ظروف سفالی،  جنگ افزارهای مفرغی، زیور آلات مفرغی و طلایی، ظروف کتیبه دار، آبگینه های زیبای دوران ایلامی و سکه های اشکانی تا قاجاری نمونه های ارائه شده  دربخش باستان شناسی این موزه می باشد. در این بخش قدیمی ترین اثر بدست آمده از این منطقه که تکه سفالی از هزاره ششم ق. م  که از آق تپه کشف شده نگهداری می شود. سفالها، جامها، ظرفهای قرمز و خاکستری ، خنجر ، سرنیزه، دستبندهای مفرغی و سفالینه های جرجان شهر تاریخی جرجان در این بخش به نمایش گذاشته می شوند.

 

 

 در بخش مردم شناسی نیز غرفه های گوناگون از جمله در مورد کشاورزی، دامداری، سوارکاری، بافندگی، فلزکاری، روشنایی، طب سنتی،  پوشاک و زیورآلات وجود دارد. 

 با سیری و تأملی کوتاه در این بخش می توان زندگی ساده انسانهایی را نظاره کرد که در عین سادگی نشان از خلاقیت و هنر دارد. 

 

 

 همچنین درگنجینه ی گرگان اشیاء اهدائی از افراد مختلف در معرض دید علاقه مندان قراردارد این اشیاء که نشانگر باورها و اعتقادات بوده و در معرض خطر نابودی قرار داشته اند به این موزه اهداء شده و یا افرادی از خارج آنها را تهیه کرده اند و در موزه گرگان با نام افراد حفظ شده و بصورت دوره ای در معرض دید قرار می گیرد.

صفحه2 از2